Informatiepagina Energie

Netcongestie

In november 2022 kondigden de netbeheerders netcongestie af in Almere. Mede daarom is vanaf 1 juli 2026 het Maatschappelijk Prioriteringskader van kracht. Aan de hand van dit kader wordt bepaald welke ontwikkelingen met voorrang een aansluiting op het net krijgen en welke ontwikkelingen op de wachtlijst komen. Verschillende maatschappelijke projecten maken aanspraak op die voorrang. Dat zijn onder andere zogeheten congestieverzachters, projecten die juist ruimte maken op het elektriciteitsnet. Daarnaast krijgen projecten die bijdragen aan de veiligheid, zoals ziekenhuizen en noodhulpdiensten, voorrang. Daarna volgen maatschappelijke basisbehoeften, zoals woningen en onderwijs. Bedrijven en de meeste maatschappelijke voorzieningen, zoals gezondheidscentra, buurthuizen en kinderdagverblijven, krijgen geen voorrang.

In februari 2026 waarschuwde de nationale netbeheerder TenneT voor een aansluitstop per 1 juli 2026. Het is nog onduidelijk hoe zeker het is dat deze aansluitstop er echt komt en wat de precieze gevolgen zullen zijn.

Warmte

Een andere belangrijke ontwikkeling is de Wet Collectieve Warmte (WCW) die de Tweede Kamer in juli 2025 aannam. Deze wet regelt dat warmtenetten in meerderheid in publieke handen moeten komen. Naar verwachting zullen gemeenten hierin een belangrijke rol gaan spelen. Daarnaast is landelijk bepaald dat Nederland uiterlijk in 2050 volledig van het gas af moet zijn. Dat betekent dat woningen dan niet meer met aardgas kunnen worden verwarmd.

De gemeente levert op lokaal niveau een bijdrage aan de oplossingen van landelijke uitdagingen. Deze bijdrage krijgt vorm in twee verschillende visies.

Visie op de Almeerse Energietransitie

Met de Visie op op de Almeerse Energietransitie heeft de gemeenteraad de ambities voor het tegengaan van klimaatverandering bepaald. Het doel van Almere is om de eerste grote energieneutrale stad van Nederland te zijn. De eerste mijlpaal is een CO2-besparing van 55 procent in 2030 ten opzichte van 1990. De besparing moet onder andere bereikt worden door zuiniger om te gaan met energie, de warmtevoorziening te verduurzamen en door elektrisch vervoer te stimuleren.

Transitievisie Warmte

In 2021 stelde de gemeenteraad de Transitievisie Warmte vast. Hierin staat hoe Almere toewerkt naar een gasloze stad. Per gebied wordt aangegeven welke methode voor verwarming het meest kansrijk is. Momenteel wordt er gewerkt aan een actualisatie van dit beleid. Naar verwachting wordt dit in 2027 voorgelegd aan de raad.

Isolatieaanpak

In maart 2026 stelde het college de isolatieaanpak voor koopwoningen vast. Dit is een belangrijk uitvoeringsonderdeel van de Visie op de Almeerse Energietransitie om zuiniger om te gaan met energie. Wat je niet gebruikt, hoeft je immers ook niet op te wekken. De aanpak beschrijft op welke manier de gemeente onze inwoners ondersteunt bij het isoleren van de woning. Belangrijk onderdeel daarvan is de wijkgerichte aanpak. Het vaststellen van deze isolatieaanpak is een collegebevoegdheid.

Samenhang met andere onderwerpen

De netcongestie heeft grote gevolgen voor bijna alle andere thema's in Almere. Een aantal voorbeelden daarvan zijn als volgt:

• Leefbaarheid: Als gevolg van de netcongestie krijgen veel (maatschappelijke) voorzieningen geen aansluiting op het elektriciteitsnet. Een tekort aan huisartsen, apotheken, winkels, buurtcentra en kinderopvang heeft grote invloed op de leefbaarheid van vooral nieuwe wijken.
• Woningbouw: Voorlopig kunnen nieuwe woningen nog rekenen op een aansluiting. Tegelijkertijd is een wijk zonder voorzieningen onvoldoende leefbaar. Dat kan betekenen dat woningbouw moet worden uitgesteld.
• Werkgelegenheid: Nieuwe bedrijven krijgen nauwelijks nog een aansluiting op het net. Ook bestaande bedrijven kunnen niet doorgroeien. Het gevolg is dat de werkgelegenheid niet kan groeien.
• Onderwijs: Hoewel basis- en middelbare scholen en ook het MBO nog voorrang kunnen krijgen, geldt dit niet voor HBO-instellingen. Daarmee staat de groei van het hoger onderwijs in Almere onder druk.
• Duurzaamheid: Om de energietransitie mogelijk te maken is verduurzaming van mobiliteit van groot belang. Dat betekent bijvoorbeeld elektrificatie van het wagenpark. Maar met een vol elektriciteitsnet is het niet mogelijk om nieuwe laadpalen te plaatsen.

Ook de warmtetransitie is nauw verbonden met de netcongestie. Om af te stappen van het gas wordt vaak gebruik gemaakt van elektrische alternatieven, zoals warmtepompen. Deze installaties vragen veel elektriciteit. Een te grote afhankelijkheid van deze oplossingen kan de netcongestie verergeren. Warmtenetten zijn daarom ook een belangrijk alternatief.

Het belangrijkste samenwerkingsverband voor het aanpakken van de netcongestie is de FGU-regio (Flevopolder, Gelderland, Utrecht). Gemeenten, provincies en netbeheerders werken samen op zowel bestuurlijk als ambtelijk niveau. Dit samenwerkingsverband staat in contact met het verantwoordelijke ministerie (Klimaat en Groene Groei).

Als het aankomt op de realisatie van een publiek warmtebedrijf zijn er verschillende potentiële partners. Denk daarbij aan Energie Beheer Nederland (EBN), aangewezen als de nationale deelneming, maar ook aan de gemeente Amsterdam, de Provincie Flevoland, netbeheerder Alliander en energie- en afvalbedrijf HVC. De gemeente verkent momenteel de verschillende mogelijkheden voor de invulling van een publiek warmtebedrijf.

Op lokaal niveau heeft de gemeente er vooral een belangrijke taak aan om inwoners en bedrijven goed te informeren over netcongestie. Daarnaast werkt de gemeente samen met energiecoöperaties om maatregelen te treffen die de netcongestie kunnen verlichten, zowel op de korte als de lange termijn. Ook ten aanzien van warmtenetten trekt de gemeente samen op met lokale maatschappelijke partners, zoals de energiecoöperaties.

Een overzicht van de financiering van het gemeentelijke energiebeleid vindt u terug in de jaarlijkse programmabegroting.

• Gemeente Almere: Energie