Informatiepagina Financiën
← Ga terug naar de overzichtspagina
Laatst bewerkt op: 13-03-2026
De gemeente Almere geeft jaarlijks meer dan € 1 miljard euro uit. Dat geld wordt onder andere besteed aan het onderhoud van de stad, investeringen in infrastructuur en het salaris van ambtenaren. De gemeentefinanciën bepalen welke ruimte er is om beleid Beleid: weten wat je wilt, hoe en wanneer. te kunnen voeren. In de jaarlijkse programmabegroting staat hoe de gemeente het geld uitgeeft.
Net als veel andere Nederlandse gemeenten verkeert Almere momenteel in financieel zwaar weer. De begroting is structureel niet sluitend en er zijn grote risico's. Dat vraagt om duidelijke keuzes van de gemeenteraad, die het laatste woord heeft over de besteding van het geld. De gemeentefinanciën raken uiteindelijk aan ieder ander beleidsterrein.
De ruimte die gemeenten hebben om hun financiële beleid te voeren, is strak afgekaderd in verschillende wetten:
- Meerdere hoofdstukken uit de Gemeentewet zien toe op de financiën van de gemeente (Artikelen 168 tot en met 258).
- In de Wet Financiële Verhoudingen staan de regels voor de financiële verhouding tussen het Rijk en de medeoverheden. Ook de toepassing van het uitkeringsstelsel staat hierin.
- Het Besluit Begroting en Verantwoording gemeenten en provincies (BBV) bevat de regels voor het opstellen van financiële rapporten van gemeenten en provincies. Denk daarbij aan de begroting, de meerjarenraming, het jaarverslag en de jaarrekening. Deze moeten correct, begrijpelijk en volledig zijn. Daarom laat de gemeente de jaarrekening ook controleren door een accountant.
Budgetrecht
De gemeentefinanciën bepalen de ruimte voor de gemeenteraad om beleid te kunnen voeren. De raad heeft bovendien het budgetrecht. Dat betekent dat de gemeenteraad het laatste woord heeft en bepaalt hoeveel geld ergens voor beschikbaar is.
Lokale belastingen
De raad beslist niet alleen waaraan het geld wordt uitgegeven, maar gaat ook over lokale belastingen en heffingen. Hoewel een groot deel van het budget uit het gemeentefonds komt, kan de gemeente via deze lokale belastingen en heffingen extra inkomsten realiseren. De belangrijkste zijn de Onroerende Zaakbelasting (OZB), de afvalstoffenheffing, de rioolrechten, parkeertarieven, parkeerbelasting, toeristenbelasting en de Wabo leges. In het hoofdstuk Financiering leest u meer over deze lokale belastingen en heffingen.
Budgetcyclus
De financiële verordening van Almere beschrijft de kaders voor de gemeentefinanciën en gaat daarbij in op de relatie tussen raad en college, de financiële kaders, de inrichting van de financiële organisatie en de controle op de financiën. Ook is in deze verordening de inrichting van de budgetcyclus van begroten en verantwoorden vastgelegd. De programmabegroting en –rekening zijn verplichte onderdelen van de budgetcyclus, zoals aan gemeenten is voorgeschreven in het Besluit Begroten en Verantwoording. De verdere inrichting van de budgetcyclus staat gemeenten vrij.
In februari 2026 stuurde het college het raadsvoorstel Financiële verordening Almere 2026 naar de gemeenteraad. Dit voorstel bevat de concrete inrichting van de jaarlijkse budgetcyclus. Het moet de raad in de eerste plaats in staat stellen om zijn budgetrecht op een goede manier uit te oefenen. Daarnaast stelt het de raad in staat om te sturen op bestedingen en om op een goede manier zijn controlerende rol uit te voeren.
De voorgestelde budgetcyclus omvat de Voorjaarsnota, de financiële kwartaalrapportages, de Programmabegroting en tot slot de Programmarekening. Op het moment van schrijven (11 februari 2026) moet de raad nog een besluit nemen over dit voorstel. Tot die tijd is de verordening uit 2023 van kracht.
Overzicht van kwartaalrapportages
Ieder kwartaal ontvangt de raad een rapportage van het college van burgemeester en wethouders. Hierin staat het meest recente beeld van de gemeentelijke financiën. In de documentwijzer vindt u een overzicht van deze financiële kwartaalrapportages.
De belangrijkste partner van de gemeente op het vlak van financiën is het Rijk. De onderlinge relatie is vastgelegd in de Financiële-verhoudingswet. De belangrijkste bepaling in deze wet is dat bij het overhevelen van taken naar lokale overheden ook de bijbehorende financiële middelen beschikbaar worden gesteld. In de praktijk blijkt dat dit uitgangspunt niet altijd juist wordt toegepast. Het gevolg is dat de gemeente financieel in de knel kan komen bij de uitvoering van wettelijke taken en verantwoordelijkheden.
De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) is de belangenorganisatie en het kennisplatform voor alle Nederlandse gemeenten. In die hoedanigheid komt de vereniging ook op voor de financiële belangen van alle gemeenten.
Op ambtelijk niveau neemt Almere deel aan het 100.000+-overleg voor Directeuren Financiën en Concerncontrollers.
Regionaal vindt er overleg plaats met de Provincie Flevoland, onder andere in het kader van het Interbestuurlijk Toezicht (IBT).
Een groot deel van de inkomsten ontvangt Almere van het Rijk via het gemeentefonds. In aanvulling daarop hebben gemeenten de mogelijkheden om extra inkomsten te realiseren via verschillende lokale belastingen en heffingen. De belangrijkste zijn als volgt:
- De Onroerende Zaakbelasting (ozb) is een belasting voor de eigenaar van bijvoorbeeld een woning of een bedrijfspand. De hoogte van deze belasting is gebaseerd op een percentage van de waarde van het bezit. Dit percentage wordt jaarlijks bepaald door de gemeenteraad.
- De gemeente heeft een wettelijke verplichting om het huishoudelijk afval in te zamelen. Om de kosten die daarbij worden gemaakt te dekken, kan de gemeente een heffing opleggen aan inwoners. Dit noemen we de Afvalstoffenheffing.
- Voor het weggooien van afvalwater in het riool betalen inwoners een rioolheffing. De inkomsten van deze heffing gebruikt de gemeente voor het onderhoud en de vervanging van het riool.
- In Almere kost het op sommige plekken geld om te parkeren. Denk hierbij aan parkeergarages of -terreinen, maar ook straatparkeren kost op sommige plekken geld. De gemeenteraad beslist over de hoogte van deze parkeertarieven.
- Bezoekers van de stad betalen een zogeheten toeristenbelasting wanneer zij overnachten in Almere, bijvoorbeeld in een hotel of een bed & breakfast.
- Inwoners en ondernemers betalen zogeheten leges voor de afhandeling van een aanvraag voor een omgevingsvergunning. Maar ook voor bijvoorbeeld de aanvraag van een paspoort of rijbewijs moet worden betaald. Met deze leges wordt (een deel van) de gemeentelijke dienstverlening bekostigd.